ART DECO w biżuterii

Krótka charakterystyka okresu Art deco :

   Art deco (fr. art – sztuka i decoratif – dekoracyjny) został rozpowszechniony w latach 20 – tych XX wieku. Nurt ten pojawił się jako reakcja na secesję, czyli braku dyscypliny przestrzennej i nie zawsze przemyślaną ornamentację. Jej nazwa wywodzi się od Międzynarodowej wystawy sztuk dekoracyjnych w Paryżu 1925 roku, gdzie pojawiło się najwięcej dzieł tej epoki. Twórcy Art Deco świadomie podjęli się próby, stworzenia nowego kierunku, który bazował na dawnych kulturach lecz spoglądał w przyszłość. Artyści tworząc swoje dzieła brali pod uwagę masowość produkcji i rozwijające się mass media. Nowo powstały kierunek charakteryzował się zgeometryzowaną formą  (kwadraty, prostokąty i trójkąty) i żywą kolorystyką.

Biżuteria w Art Deco :

   W latach 20 i 30 XX wieku kobiety coraz śmielej zaczynają emancypować swoje prawa. Częściej biorą udział w żuciu publiczny i politycznym. Zaczynają przyjmować zupełnie inne role poza domem. Ma to swój wyraz w prezentowanych przez nie wyglądzie. W większym stopniu zaczyna przypominać ten do męskiego. Kobiety zaczynają nosić krótkie włosy i spodnie. Ten trend doskonale widoczny jest w projektach Coco Chanel. Długie perły były jednym z podstawowych elementów tej projektantki. Były to raczej sztuczne perły, aczkolwiek cechowały je elegancja i powściągliwość. W biżuterii Coco Chanel pojawiały się też złocone łańcuchy i ozdoby z lanego szkła, bogate kolory i raczej wschodni klimat. Biżuteria tej projektantki noszona była przez zamożniejsze kobiety.

   W Art deco popularna staje się biżuteria bakelitowa, czyli tworzona z tworzyw sztuczny, najczęściej z plastiku. Jej przełom miał miejsce na początku 1900 roku. Po raz pierwszy została użyta w przemyśle do tworzenia radiotelefonów, a następnie odkryta przez jubilerów. Nazwa bakalit pochodzi od jej wynalazcy Leo Baekeland. Plastik tworzony jest od czasów antycznych. Plastikiem może być każdy materiał, który nadaje się do formowania, od szylkretu po żywice syntetyczną. Tworzywo to stosowano do imitowania innych materiałów, takich jak kość słoniowa. Wytwarzano z nich na przykład grzebienie lub sprzączki do pasków. Pod koniec lat 20 XX wieku pojawiły się plastiki na bazie żywic fenolowych. Umożliwiało to większą wytrzymałość i przejrzystość. Poza tym można je było łatwiej barwić na jaskrawe kolory, takie jak wiśniowy czy bursztynowy.

   Twórcy Art deco szybko zauważyli, że plastik doskonale nadaje się formowania różnych form, a tym samym tworzenia nowej bardziej wymyślnej biżuterii. W okresie tym powstają ozdoby oparte na sześcianie i innych prostych kształtach geometrycznych. Plastik zostaje stopniowo łączony z innymi materiałami, jak metal, mosiądz czy chrom. Powstają surowe i bardzo abstrakcyjne wzory. W czasach międzywojennych często noszone były bransoletki. Wykonane z plastiku i rzeźbione w różne wzory. Popularność tutaj zyskuje bransoletka z zawiasami, otwierająca się w dwie połówki.

   W latach 30-ty XX wieku ma miejsce krach giełdowy na Wall Street i wielki kryzys gospodarczy. Pomimo tego ludziom nie przeszkadzało kupowanie plastikowych ozdób, które niejako miały odciągać ich od problemów. Biżuteria tego okresu była inspirowana obecnymi wydarzeniami i zjawiskami, takie jak muzyka jazzowa czy przygodami samochodowymi i lotniczymi. Widoczne są tu zabawne broszki w kształcie muzyków jazzowych, boyów hotelowych czy marynarzy w szerokich spodniach.  Noszono także broszki w kształcie zwierząt. Carmen Miranda zapoczątkowała modę na biżuterię tropikalną. Widać tutaj wisiorki z zawieszkami w formie owoców.

  Zdecydowana większość biżuterii plastikowej była produkowana w Stanach Zjednoczonych.  W latach 30 – tych przemysł ten zaczął się rozwijać również w Europie. W okresie tym zapomnienie od problemów dawało kupno niedrogiej, plastikowej biżuterii i wyprawa do kina. Dlatego kobiety tak chętnie naśladowały styl prezentowany na kinowym ekranie. Producenci zauważyli to szybko i w odpowiedzi, zaczęli produkować imitację biżuterii noszoną przez takie gwiazdy hollywoodzkiego filmu, jak Jean Harlow i Joan Crawford. Jednym z popularnych producentem biżuterii luksusowej był Trifari. Na ekranie kina ukazywały się często dramaty kostiumowe, dlatego odżyły staromodne motywy, jak kokardy, owady i korony. Nostalgia była ukazana w medalionach na atłasowych wstążkach i wisiorki w formie kropli. Popularnym twórcą biżuterii filmowej była firma Joseff of Hollywood, założycielem był Eugene Joseff. Jego ozdoby można zobaczyć w filmach „Narodziny gwiazdy i „Przeminęło z wiatrem”.

   W okresie Art Deco dominowały połyskujące diamenty. Dzięki rozwijającej się technice możliwe było osadzanie ich blisko siebie. Techniki szlifowania były coraz bardziej udoskonalane, dzięki czemu można było uzyskać różne kształty kamieni, od kwadratowych do bagietkowych. Największym i najlepszym producentem fasetowych klejnotów był Daniel Swarovski. W latach 90. XIX wynalazł maszynę do cięcia kamieni. Do tej pory były one cięte i szlifowane ręcznie. Dzięki temu odkryciu mógł produkować większą ilośc fasetowych klejnotów ze szkła.

    451d3fb1aa32c524f894d706bd1da591Egzotyczne klejnoty były bardzo ważny źródłem inspiracji dla twórców biżuterii. Mowa tu o kamieniach z dalekich krajów, z Afryki czy Indii. Na ozdoby te mogli sobie pozwolić ludzie bogaci. Widoczne są tutaj broszki naśladujące maski, wykonane z imitacji kości słoniowych. „Drzewo życia” było charakterystycznym elementem biżuterii indyjskiej. Pojawia się tutaj tak zwana biżuteria tutti – frutti, czyli połączenie kolorowych kamieni, rzeźbione w kwiaty i owoce z fasetowanymi diamentami. Były one umieszczane w kolczykach, naszyjnikach, bransoletkach i broszkach.

   W 1922 został odkryty grób Tutanchamona, co spowodowało fascynację starożytnym Egiptem. W biżuterii pojawiają się takie elementy jak : kobry, skrabeusze, sfinksy i sokoły. Wzory te były często mieszane z innymi geometrycznymi wzorami i materiałami.

   Współcześni artyści biżuterii chętnie tworzą ozdoby na wzór Art deco. Widoczne są różne formy i materiały. Biżuteria jest większa i bardziej śmielsza. Projektanci nie boją się eksperymentować.Często używane są kryształki Swarovskiego.

 

 

Jowita Kuźniar

 

Źródło:

  1. J.Miller, Biżuteria, Grupa Wydawnicza Foksal sp.z o.o., Warszawa, 2010,
  2. E. Dzikowska, Biżuteria Świata, Bernardinum, Pelplin, 2014.
  3. https://pl.wikipedia.org

Zdjęcia :

https://nl.pinterest.com

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s