Biżuteria w okresie renesansu

              “Piękno rzeczy śmiertelnych mija, lecz nie piękno sztuki”

– Leonardo da Vinci

Krótka charakterystyka renesansu :

   Renesans (odrodzenie) jest to okres w sztuce, literaturze i historii przypadający średnio na wiek XV.  Jego granice czasowe nie są jasne, pewne jest że pokrywa się z końcem średniowiecza. Data powstania renesansu w zależności od kraju jest różna, ponieważ dotarł tam w różnym czasie. Najwcześniej pojawił we Florencji około XIII wieku, a najpóźniej w Niemczech. Renesans pochodzi od francuskiego słowa renaissance. W języku włoskim stosowany jest termin rinascimento. Sztuka renesansowa czerpała inspirację ze starożytnej Grecji czy Rzymu. Widać w niej postacie i sceny z mitologii, przykładem może być chociażby obraz Leonarda da Vinci „Leda z łabędziem”. W architekturze przeważały sześcian, prostota i symetria. Pojawiła się tutaj perspektywa, i zainteresowanie człowiekiem (humanizm). Stoicyzm, sceptycyzm, okultyzm, alchemia, kabała czy filozofia przyrody cieszyły się dużym zainteresowaniem wśród filozofów. Szukali oni dróg, aby wytłumaczyć zjawiska zachodzące w przyrodzie. Obserwowali i eksperymentowali korzystając przy tym z magii i alchemii. Renesans charakteryzował się indywidualizmem. Artyści interesowali się jednocześnie wieloma dziedzinami : techniką, matematyką, astronomią i różnymi dziedzinami sztuki. Epoka ta zrodziła wielu geniuszy, takich jak Leonardo da Vinci czy Michała Anioła.

Biżuteria w okresie renesansu :

  Odrodzenie idei starożytnej miało swój wpływ również na twórców biżuterii. Z końcem średniowiecza na popularności straciły bransoletki i kolczyki. Głównym tego powodem było pojawienie się wymyślnych nakryć głowy i długich rękawów. W ozdobach przeważały brosze, pierścienie, zapinki do płaszczy, naszyjniki, łańcuchy, pasy czy diademy. Chętnie korzystano z cekinów, które były kute ze złota lub srebra. Używano też pereł i bursztynów. W XIV wieku zaczęto wprowadzać prawo, które zabraniało unoszenia się z bogactwem. Miało to na celu ograniczenie wydatków przeznaczonych na import obcych towarów. We Francji na przykład nie można było ubierać pasów wykonanych z pereł, drogich kamieni czy złota. W praktyce zasady te lekceważono.

   W renesansie przeważają ozdoby rzeźbiarskie, które były inspirowane metaforyką rzymską i grecką. Widać w niej syreny, kupidyny (jako uosobienie pragnienia i miłości) i symbole heraldyczne (podkowy, krzyże, strzały, półksiężyce, gwiazdy). W ozdobach tego okresu przeważały motywy prosto z mitologii. Przedstawiały one często różne historię. Doskonałym przykładem są narodziny Wenus, opowiadająca o narodzinach bogini miłości, która powstała z piany. Na broszkach czy medalionach widniały postacie bogów i herosów.  Innymi dość charakterystycznymi motywami były zwierzęta (konie czy ptaki) lub kwiaty. Biżuteria w okresie renesansu robiona była głównie ze złota, ozdobiona kolorową emalią oraz klejnotami. Perły były łączone z innymi kolorowymi kryształami. Dominującymi barwami obok perłowego i złotego były zielony, czerwony lub niebieski. Wyroby te były bardzo kosztowne, dlatego mogli sobie na nie pozwolić jedynie członkowie najwyższych warstw społecznych.

   W XVI wieku widoczny staje się przepych, kobiety zaczynają nosić więcej i większe biżuterii niż mężczyźni. Naszyjniki były często zakładane na suknie. Były to potężne ozdoby, zawierające w sobie różne materiały i elementy.  Popularne staje się ozdabianie ciała kilkoma naszyjnikami, łańcuszkami czy pierścionkami jednocześnie. Widać tutaj szczególnie perły i kamienie szlachetne. Naszyjniki z pereł były długie i nieraz kilkakrotnie wiązane. Uzupełnieniem były imitacje klejnotów, które były produkowane szczególnie w Wenecji. Dodatki te były wykonywane z myślą o towarzyskich spotkaniach oraz pozowaniu do portretów.

   W XVII wieku zanika przepych, modę w biżuterii dyktują Francuzi. Dominowały perły, gdzie najpiękniejsze imitację wytwarzał Jaquin z Paryża. Jego wykonanie było tak dobre, że otrzymał królewski patent. Swoje perły tworzył ze szklanych paciorków, które wypełniał woskiem, a następnie pokrywał je opalizującą powłoką, wykonaną z rybich łusek. Zanika forma rzeźbiarska i zdobienie emalią, zaczynają przeważać kamienie jubilerskie. Popularne były w tym czasie girandole – trzy wisiorki, które były doczepiane do większego elementu. W latach 20 XVIII wieku w Brazylii odkryto diamenty. Rozwój handlu ze Wschodu umożliwił ich dostęp do innych części świata. Jubilerzy stosowali je chętnie w swoich dziełach. Zastępowali również złoto srebrem. Twórcy zaczęli eksperymentować ze szlifami, gdzie podkreślali blask i przejrzystość klejnotów.

   Ponieważ w XVIII wieku stosowano wosk świec jako źródło światła, dlatego wydarzenia towarzyskie, takie jak bal mogły się odbywać w pół mroku. Zaczęto używać klejnoty, które pięknie połyskiwały w blasku świec. Mężczyźni w ciągu dalszym chętnie nosili biżuterię. Widoczne były tutaj sprzączki u butów, szpilki do przypinania fulów, surduty wykańczane mnóstwem ozdobnych guzików.

   W dziełach współczesnych projektantów Dolce&Gabbana, Diora, Valentino czy Jean Paul Gaultier również można się dopatrzyć  stylu renesansowego. Złote, mocne i błyszczące elementy podkreślają ich biżuterię i stroje.

Dolce&Gabbana i Valentino

 

Jowita Kuźniar

 

Źródło:

  1. J.Miller, Biżuteria, Grupa Wydawnicza Foksal sp.z o.o., Warszawa, 2010,
  2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Renesans

Zdjęcia :

  1. http://www.pinterest.com
  2. http://www.bowdoin.edu

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s